3-آن که مقوله یادگیری به فرایند خود و نیز آن چه به دست می آید ، اصرار دارد همدلی ، استقامت ،  تفکر ، و به موازات  آن ، کسب مهارت در مو ضوعات درسی ، با دقت و قدرت ، ارزش گذاری شده است .

4- آن که یادگیری یک عمل فکری است که در شخص ،تولید اندیشه می کند و او را به تفکر وا می دارد ،شاگردان از خود می پرسند :"آیا در این درس نکته ای وجود دارد که فکرم را تغییر دهد ؟"،" چگونه می توان بار بعد ،به نحوی دیگر ،این کار را انجام داد؟"،" امروز چیزی یاد گرفتم ؟" و...

همانطور که در نظام آموزشی ژاپن به نقش محوری کودک توجه می شود در برخی نظامهای آموزشی موفق چون آلمان به شاگردان به عنوان منابع دانش و اطلاعات می نگرند .مدیر و معلم ،بیشتر در نقش راهنمایی مطلع و آگاه هستند و از این که در توزیع اطلاعات و نیز تعیین کننده درستی یا نادرستی پاسخ های بچه ها پیشقدم باشند اجتناب می کنند .مدیر و معلم در نقش خود وقت بچه ها را با سخنرانی های طولانی نمی گیرند ،بلکه سعی دارند بچه ها را در گفتگوهای سازنده درگیر کنند .در این میان ،بچه ها آن طور که غربی ها می گویند ، منفصل و بی اراده نیستند بلکه در جریان یادگیری ،مشارکتی فعال دارند  (وایت،1388 ،96 )