کتاب «فلسفه در کلاس درس»

کتاب "فلسفه در کلاس درس" یکی از منابع درسی مفید برای برنامه آموزش فلسفه به کودکان دوره ابتدایی و راهنمایی (پایه چهارم دبستان تا پایه دوم راهنمایی)می باشد. هدف این کتاب، تشویق کودکان و نوجوانان به مباحثه و استدلال در مورد مسائل و موضوعات اخلاقی و  فلسفی است که دور از ذهن به نظر می رسند. به‌علاوه محتوای این کتاب می تواند در گفتگوهای فکری و فلسفی والدین و کودکان نیز مورد استفاده قرار گیرد.

طرح درسهای عملی مبتنی بر حکایت های اخلاقی در این کتاب، کودکان را تشویق می کند تا به تدوین و بیان دیدگاههای خودشان بپردازند. معلمان می توانند با استفاده از آن، بحث های فلسفی غنی و فوق العاده جذابی با دانش آموزان خود داشته باشند.

این کتاب متضمن 15 موضوع کلیدی در قالب 15 درس می باشد؛ موضوعاتی چون شادی، مهربانی، قدرت، همکاری، غرور، خردمندی، قضاوت، نیکی، زیبایی، لذت و درد، و غیره همراه با داستان هایی کوتاه و پند آموز به عنوان مبنایی برای بحثهای فلسفی کلاسی می تواند مورد استفاده قرار گیرد. مؤلف محترم پس از هر داستان، سؤال هایی تأمل برانگیز درباره موضوع آن داستان تدوین کرده است که بحث و گفتگو پیرامون آنها  از یک سو موجب پرورش مهارت های فکری دانش آموزان شده  و از سوی دیگر همراه با یادگیری یک حکمت اخلاقی عملی برای آنان است. در انتهای هر داستان نیز تعدادی ضرب المثل از فرهنگ های مختلف انتخاب شده است  که به نوعی با موضوع هر داستان ارتباط دارند و درباره هر کدام از این ضرب المثل ها،  سؤال هایی تأمل برانگیز پرسیده شده است. در این کتاب برای بیان بهتر و ارائه توضیحات از تصاویر و عکس هایی نیز استفاده شده است تا فهم موضوعات انتزاعی را برای دانش آموزان آسان کند

مؤلف کتاب، رون شاو، سابقه سال ها تدریس در مدارس ابتدایی و دبیرستان را دارد. او مؤلف بیش از 40 کتاب درباره مهارتهای اندیشیدن و تفکر برای دانش آموزان مقاطع ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان است.  چاپ نخست این کتاب در سال 2003، چاپ دوم آن در سال 2008 و چاپ سوم آن در سال 2010 توسط انتشارات راتلج صورت گرفته است.

این کتاب به همت مراد یاری دهنوی (دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه تهران) و روح الله حیدری ترجمه شده و  با مقدمه‌ای از جناب آقای دکتر خسرو باقری استاد دانشگاه تهران مزین گردیده است. ترجمه فارسی این کتاب  برای نخستین بار در اسفند ماه 1388توسط انتشارات آوای نور تهران انجام شد.

برخی از پرسش‌ها و ضرب المثل‌های مربوط به آن:

خوشی و درد

حکایت پسربچه ها و قورباغه ها

تعدادی پسربچه در کنار برکه ای در حال بازی و شیطنت بودند. قورباغه هایی را در آب دیدند و شروع به پرتاب سنگ به سوی آنان کردند.  با این کار چندین قورباغه را کشتند. ناگهان یکی از قورباغه ها سر از آب بیرون آورد و ملتمسانه فریاد برآورد، "ای کودکان بس کنید، تفریح شما مرگ ماست".

نکته اخلاقی داستان: چه بسا تفریح کسی، درد و رنج شخص دیگری باشد.

"فکر کنید، دلیل بیاورید، بحث کنید"

سؤال 1- آیا بنظر شما پسر بچه ها در مورد درد و رنجی که بر قورباغه ها وارد می کردند، می اندیشیدند؟

سؤال2- اگر قورباغه ها واقعاً می توانستند حرف بزنند، آیا فکر می کنید پسر بچه ها باز هم به سوی آنان سنگ پرتاب می کردند؟ اگر جوابتان خیر است، چرا این کار را نمی کردند؟

سؤال3- در کشتن قورباغه ها با سنگ چه چیزی باعث لذت بخشیدن به کسی می شود؟

سؤال4- آیا احتمال این که افراد به موجودات غیر انسان آسیب برسانند، بیشتر از احتمال آسیب رساندنشان به هم نوعان خود است؟

سؤال5- آیا احتمال این که افراد به قورباغه ها صدمه بزنند بیشتر است یا به سگها؟ برای پاسخ های خود دلیل بیاورید.

سؤال6- آیا می توانید مثالی از "لذت "یک فرد که ممکن است "درد و رنج" شخص دیگری باشد را تصور کنید به گونه ای که شامل سوء استفاده عاطفی و فیزیکی نشود؟

سؤال7- آیا می توانید چیزی را تصور کنید که به فردی خوشی و مسرت دهد، اما روی دیگران تأثیر مخالف آن (درد و رنج) را داشته باشد؟ مثال ها: یک موضوع درسی مدرسه، یک نوع غذا، یک فیلم خاص.

سؤال8- آیا می توانید چیزی را بخاطر آورید كه شما از آن لذت بردید اما بر دیگران تأثیری منفی داشت؟

سؤال9- آیا می توانید چیزی را به یاد آورید که بر شما تأثیری منفی داشت اما برای دیگری لذت بخش بود؟

ضرب المثل های بحث انگیز: لذت و درد

آهوی زخمی بالاتر می پرد! (ضرب المثل انگلیسی).

این ضرب المثل درباره آنهایی که رنج می برند، به ما چه می گوید؟

بهتر است با بدشانسی‌های دیگران عاقل‌تر شویم تا با بدشانسی‌های خودمان! (ضرب المثل یونانی).

ارتباط این ضرب المثل با درد و رنج چیست؟

تنها هنگامی که یک لیمو ترش را می‌خورید درک می‌کنید که شکر چیست! (ضرب المثل اکراینی).

نظرتان را درمورد ارتباط این ضرب المثل با لذت و درد بیان کنید.

طول زمان یک ساعت پردرد به اندازه طول زمان یک روز لذت بخش است! ( ضرب المثل انگلیسی).

منظور این ضرب المثل چیست؟

لذت بعد از درد، شیرین است! (ضرب المثل انگلیسی).

چرا لذت حتی هنگامی که بعد از درد می آید شیرین تر است؟

گنج و مار و گل و خار و غم و شادی به هم است! (ضرب المثل پارسی).

این ضرب المثل برای آنانی که بدنبال لذت هستند چرا هشدارمی دهد؟