پراگماتیسم ومتافیزیک

بطور کلی تمامی پراگماتیسم ها،متافیزک را به عنوان حوزه ای مشروع در تحقیقات و بررسی های فلسفی، ردکرده اند. استدلال آنان هم در واقع این است که چیزی را که نمی توان در تجربه ای حسی لمس یا مشاهده کرد دارای واقعیت نیست. پس بحث پیرامون متافیزیک به این دلیل که درقالب تجربه نمی گنجد نمی توان موضوعیت داشته باشد. علت هم این است که انسان نمی تواند چیزی فراتر از تجربه کردن را بشناسد. به عبارت دیگر انسان چگونه می تواند به سوالات مربوط به ماهیت نهایی انسان و جهان به سادگی و عقلانیت پاسخ دهد در صورتی که این امور فراتر از حس و تجربه هستند؟ بنابراین هیچ راهی نیست که برای انسان بطور مستدل ثابت کند زندگی پس از مرگ وجود دارد. زیرا تا هنگامی که فرد زنده است اساساً قادر به بیان تجارب ان نیست. بنابراین هرگونه اظهار نظر یا عرضه ی دلایل به ظاهر عقلانی چیزی جز"حدس وگمان"conjectureنیست. لذا پرداختن به این گونه موضوعات چیزی جز اتلاف وقت نیست زیرا منجر به نتیجه گیری های بی معنی یا مهمل خواهد شد.

پراگماتیسم و معرفت شناسی

پراگماتیست ها "دوآلیسم "را که موجب می شود"مدرک شی"را از"شی درک شده " جدا می پندارد را رد می کنند. از نظر آنان هر آنچه را که قابل شناخت است، می توان از طریق تجربه شناخت. تجربه کردن شناخت ما از امور را شکل می بخشد لذا از آن جا که پدیده ها همواره در حال تغییرند پس شناخت وحقایق نیز ضرورتاً باید قابل تغییر  باشند.

به باور آنان "حقیقت"چیزی جز یک تصور نیست. چون  هر آنچه که امروز به عنوان واقعیت یا امر واقع در نظر گرفته شده است چه بسا فردا تغییر یابد و این همان اعتقاد به نسبی دانستن اموراست. اگر بخواهیم با منطق پراگماتیست ها مثالی در تایید این باور بیان داشت می تواند این گونه استدلال کرد: برای فردی که در جزیره ای تنها و گرسنه افتاده باشد قطعاً تکه نانی کپک زده ارزشش بسیار فراتر از تکه طلا ست.

 
پراگماتیسم و ارزش ها

ارزشها از نظر پراگماتیسم بستگی به وضعیت و موقعیت زمانی و مکانی دارند. از آنجا که انسان بخشی از جامعه ی خود قلمداد می شود بنابراین عواقب اقدامات خوب یا بد خود را با توجه به نتایج به دست آمده دریافت خواهدکرد. اگر عواقب عمل منتج به نتایج رضایت بخشی شود آن عمل دارای ارزش اجتماعی است. بنابراین ارزش اخلاق و حتی زیبایی شناسی بستگی به چگونگی شرایط و موقعیت دارد.به بیان بهتر، ارزش ها مشروط و نسبی اند.

از نظر مکتب پراگماتیسم ارزش های غایی وجود ندارند با این وجود آنان، داوری و قضاوت در مورد ارزش ها را برای انسان مفیدمی دانند زیرا برای یک زندگی هوشمندانه ،پربار، موفق و شاد، وسیله ای بسیار مهم تلقی می شوند. پراگماتیسم برای ارزش ها راقائل به دسته بندی  هایی هستند برای مثال "دیویی" ارزش های مربوط به تربیت آموزشگاهی رابه 5دسته تقسیم کرده است که در ذیل به طور خلاصه اشاره می گردد.

1-ارزش های عملی :که توانایی انسان در برخورد با موانع را شامل می شود

2-ارزش های اجتماعی:که انسان را بر معاشرت و همزیستی مسالمت آمیز با دیگران وامی دارد.

3-ارزش های هنری ذوقی:که موجب لذت بردن از زیبایی ها می شود.

4-ارزش های عقلی:که فرایند تفکر را بر نظامی عملی استوار می سازد.

5-ارزش های اخلاقی:که انسان را حساس به رعایت حقوق دیگران می کند.

تدوين: بابايي